محرم خواه نسبى و خواه رضاعى با مادر مساويند يا اين حكم مخصوص مادر است ؟ ميانهء مجتهدين در اين خلاف است ، اقرب آن است كه همه در اين حكم مساويند . و اگر شخصى به زن خود گويد كه : پشت تو همچو پشت زن فلانكس است ، ظهار واقع نمىشود . دوم آنكه : ظهار كننده بالغ باشد ، پس اگر طفل باشد صحيح نيست . سوم آنكه : ظهاركننده عاقل باشد ، پس اگر ديوانه باشد صحيح نيست . چهارم آنكه : ظهار كننده قصد ظهار كند و مختار باشد ، پس اگر از مست يا خفته يا بيهوش با كسى كه او را به اكراه برآن دارند واقع شود صحيح نيست . پنجم آنكه : به آن زن دخول كرده باشد ، پس اگر دخول نكرده باشد ظهار كردن با او صحيح نيست ، چنانچه در روايت فضل بن يسار ازحضرت امام به حقّ ناطق امام جعفر صادق عليه السلام وارد شده « 1 » و بعضى از مجتهدين اين را شرط نمىدانند « 2 » و اصحّ قول اوّل است . و در دخول كردن دخول در دبر كافى است . ششم آنكه : ظهار را معلّق برصفتى نسازد ، پس اگر معلّق برصفتى [ 1 ] سازد چون طلوع آفتاب مثلًا صحيح نيست . و اگر ظهار را معلّق برشرط سازد يا صحيح است يا نه ؟ مجتهدين را در اين خلاف است ، اقرب [ 2 ] آن است كه صحيح است . هفتم آنكه : صيغهء ظهار را دو مرد عادل به يك بار بشنوند به‌طريقى كه در طلاق مذكور شد ، پس اگر دو مرد عادل به يك بار نشنوند صحيح نيست . هشتم آنكه : در حالتى كه شوهر صيغهء ظهار مىگويد مىبايد كه آن زن از حيض

--> [ 1 ] - فرق ما بين صفت و شرط معلوم نيست هرچند مشهور است ، و صحّت بر شرط نيز خالى ازاشكال نيست از جهت اختلاف اخبار و كلمات اخيار . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] محتاج به مراجعه است . ( صدر ) ( 1 ) كافى 6 : 158 ، حديث 21 . وسائل 22 : 316 ، حديث 1 . ( 2 ) شيخ مفيد ، مقنعه : 524 . سلّار ، مراسم : 160 . ابن‌ادريس ، سرائر 2 : 710 . ابن‌زهره ، غنيه : 367 .